0
Cô giáo xóm Bàu
Trong buổi họp đoàn trường, nơi nàng đang theo dạy năm đầu tiên sau khi ra trường, anh bí thư hùng hồn nêu lên những thói hư tật xấu của một số thanh niên. Nàng ngồi say sưa nghe anh nói, xong anh chốt lại một câu: "Nguy hiểm nhất là lối sống hưởng thụ, ỷ lại.
Nàng nghĩ thầm tên này lôi ở đâu ra mớ lý sự giống y trong tivi thế! Rồi nàng chết điếng khi anh điểm chỉ đích xác tên nàng. Nàng đang lơ mơ, chợt như kiến cắn, đứng phắt dậy, mặt đỏ bừng, tức tối.
Sau đó để chứng minh rằng anh bí thư sai hay để chứng minh nàng sống không hưởng thụ, nàng tức tối ghi danh về vùng sâu dạy học. Bây giờ nàng đang đứng ở một con đường đầy sình. Không lẽ đôi chân ngọc ngà của nàng phải lội xuống lớp bùn sền sệt đen nhẻm kia ư? Nàng rùng mình. Nàng xắn ống quần, lột luôn đôi giày, nhủ thầm: "Vĩnh biệt!". Rồi liệng chúng rơi tõm xuống mương. Xong nàng xốc vali nặng trịch lên đường.
Nàng co người đi từng bước như trẻ con tập đi. Suýt chút nữa ngã oạch. Nếu mấy tên bạn thân của nàng mà thấy nàng thế này chắc cười vỡ bụng mất. Nàng quăng chiếc vali xuống đất khi đoạn sình đã ở sau lưng. Nàng dòm xuống chân, bùn bám vào đôi chân đen nhẻm, nhớp nháp. Nàng ngồi xuống cạnh mé nước vừa rửa chân vừa chột dạ: "Sao mình dại thế? Bị phê bình thì đứng lên nhận khuyết điểm, hứa sửa chữa sai lầm là xong, việc gì phải vác thân về cái nơi xa xôi này chứ?". Sau một hồi loay hoay, nàng không biết cái xóm Bàu nó nằm ở xó nào nữa. Một thằng nhỏ đi ngang, nàng gọi nó lại hỏi đường về xóm Bàu. Nó tròn mắt nhìn nàng, hỏi:
- Thế cô về xóm Bàu làm chi?
- Cô là cô giáo, về dạy chữ cho con nít xóm Bàu.
Nó nhìn nàng từ đầu đến chân rồi che miệng cười:
- Phải cô là cô giáo thiệt hông?
- Thiệt sao hổng thiệt.
Nó lăng xăng xách chiếc vali nằm lăn lóc ven đường, dẫn nàng về xóm Bàu. Thằng nhỏ đi trước, nàng lúi húi theo sau. Đôi chân nàng vốn đã phồng rộp, giờ lại đi chân đất, nàng nhón chân như giẫm phải đinh.
Nàng đưa mắt liếc nhìn trường học của tụi nhỏ, mái lá làm bằng dừa nước đã mục nát rơi xuống đầy nền nhà, mấy chiếc bàn đen nhẻm và ướt nước mưa. Một vài lỗ thủng to nhìn lên thấy rõ bầu trời. Nàng như không tin, hỏi thằng nhỏ:
- Phải đây là chỗ tụi em học thiệt không?
Thằng nhỏ bặm môi chứng tỏ nó đúng. Rồi nàng chột dạ, tối nay nàng sẽ ngủ ở đâu? Thằng nhỏ như đọc được ý nghĩ trong đầu nàng. Nó cười giơ cả hàm răng:
- Đừng lo cô giáo, giờ cô giáo sang nhà ông Bảy, ổng già nhứt xóm Bàu này đó.
Nàng lúi húi theo thằng nhỏ mà nàng mới biết nó tên là Tèo. Ông Bảy vuốt chòm râu trắng như cước, đôi mắt rưng rưng nhìn nàng:
- Bây về dạy chữ cho tụi nhỏ thiệt không?
Nàng rụt rè:
- Dạ thiệt, con có giấy chứng nhận nè ông Bảy.
- Thôi khỏi, bây nói thì tao tin, mà bây ở đây được bao nhiêu đâu mà coi giấy cho tốn công.
Nàng tròn mắt ngạc nhiên, tỏ ý không hiểu.
- Bao nhiêu người về cái xóm Bàu này, ai cũng nói như đinh đóng cột rằng ở đây dạy chữ cho tụi nhỏ, xong rồi nơi đây có giữ chân được đứa nào đâu. Tụi con nít nó ham học mà học hoài không hết lớp 1. Bà con chẳng ai buồn dựng lại lớp học, giờ bỏ mặc nó đứng giữa trời vậy đó.
Nàng thấy tiêu tan mọi cảm giác bực dọc, khó chịu cả ngày khi về đây. Từng câu của ông già như thấm vào ruột nàng. Hình như ông già biết nàng đang thất vọng lắm với cái xóm Bàu nghèo heo hút này. Rồi nàng ngẩng lên nhìn vào đôi mắt ông già:
- Ông Bảy đừng nói vậy, con sẽ dạy tụi nhỏ học chữ mà.
Cái tin có cô giáo về xóm Bàu từ miệng thằng Tèo bay vèo vèo khắp xóm. Cô giáo được ưu tiên ở nhà ông Bảy. Tối đó ông già nấu nồi cơm to. Nàng ăn như mắc nghẹn khi ông Bảy nói:
- Bây đi đường xa chắc mệt, ráng ăn cho mạnh tay mạnh chân đặng dạy cho tụi nhỏ.
Tối đó cả xóm lục đục kéo đến nhà ông Bảy. Ai cũng xem cô giáo thành phố ra làm sao. Họ xách theo đủ thứ nào là chuối, vú sữa, cả mấy con cá còn giãy te te trong rổ đến cho nàng.
- Chà, cô giáo thành phố đẹp dữ vậy ta.
- Mà độ này cô giáo về ở với xóm Bàu lâu lâu nghen, lâu rồi xóm Bàu này mới có người ghé lại đó cô giáo.
Nàng ngồi im, chỉ biết cười đáp lễ mà không biết nói gì trước sự ân cần của bà con xóm Bàu. Đêm đó nàng không ngủ được, nàng nghĩ tới thành phố. Thành phố bây giờ cách xóm Bàu này mấy trăm cây số. Qua nửa ngày trời ngồi xe đò, ngồi thêm nhiều xuồng, rồi đi bộ mấy tiếng mới về nơi đây. Xóm Bàu này bị tách biệt bởi mấy bãi lau sậy bạt ngàn, bởi rất nhiều con sông, thành ra xóm y chang một cái đảo bé xíu. Mà xóm nghèo thiệt nghèo, cả xóm không có lấy một cái tivi. Ông Bảy đã mắc mùng cho nàng ngủ.
-Xóm này nhiều muỗi dữ lắm, không ngủ mùng tối muỗi nó khiêng ra ngoài tận mấy cây bần đó.
Mới hơn 7 giờ cả xóm tắt đèn đi ngủ. Nàng nằm thao thức giờ này nếu ở thành phố nàng sẽ cùng mấy chiến hữu chạy xe vòng vèo, tạt vào quán cà phê ngồi tán gẫu, lâu lâu cả bọn đi vũ trường nhảy nhót. Nàng chợt nhớ chưa gọi điện thoại về nhà báo là đã đến nơi. Chiếc điện thoại không có lấy một cột sóng. Chiếc Nokia của nàng có khác gì là cục sắt vô tri. Nàng quẳng xuống giường.
oOo
Hôm sau nàng còn vùi đầu trong chăn thì nghe ngoài sân tiếng ồn ào. Thằng Tèo dòm dòm vô giường rồi lay nhẹ:
- Chà, cô giáo ngủ ngon dữ hen!
Nàng luống cuống ngồi dậy, nhìn đồng hồ, 7 giờ. Còn sớm mà. Thằng Tèo cười:
- Hổng sớm đâu cô giáo.
Nàng bước ra sân đã thấy đủ mặt bà con xóm Bàu. Ông Bảy chống nạnh:
- Bà con tính làm lại trường đó cô.
Nói rồi ông già ra hiệu cho bà con vác tre nứa, lá dừa nước đến trường. Sau một ngày ngôi trường dựng lên đẹp như mơ. Công nhận bà con khéo tay thiệt. Lá dừa nước bện đều đặn, được lợp lên thay cho lớp lá cũ mục nát. Tụi con nít xóm Bàu lăng xăng dọn dẹp. Nàng không ngờ bà con nơi đây lại nhiệt tình với cái sự học đến vậy. Trước khi đến đây, nàng đã nghĩ đến cảnh phải gõ cửa từng nhà xin cha mẹ cho từng đứa đến lớp.
Hôm nay, buổi học đầu tiên nàng đứng lớp xóm Bàu. Lớp học có hơn mười đứa trẻ. Đứa lò dò đi học buổi đầu tiên, đứa cao ngồng như cây đói nắng học hoài chưa hết lớp 1. Nàng nheo mắt nhìn những đứa trẻ mặc những tấm áo màu cháo lòng. Không biết khi mới nó có là áo trắng không nữa. Thằng Tèo cao nhứt trong đám tụi nhỏ khoe:
- Ông già Bảy nói con nít đi học phải mặc áo trắng nè, cô giáo. Áo này là áo trắng, tại qua hổng biết mấy lượt thầy cô rồi nó mới cũ vậy.
Có đứa nhỏ khác nói xen vào:
- Áo này là áo mới nè cô giáo, tại con giặt hoài dính sình nên mới vàng khè vậy đó.
Nàng lấy phấn viết lên bảng đen đã sứt góc, sứt cạnh chữ O.
- Đây là chữ O, O tròn như quả trứng gà đó mấy đứa thấy hông.
Mấy đứa nhỏ bặm môi, bặm miệng viết chữ cái đầu tiên vào vở. Nàng đi qua một lượt. Đứa viết chữ O to muốn hết cả trang vở, đứa viết chẳng nhìn ra nổi. Nàng nắm tay thằng Tèo đưa trên trang vở, một chữ O tròn đẹp hiện ra. Thằng Tèo hí hửng giơ cao lên có ý khoe cho tụi nhỏ thấy:
- Đó, chữ O đẹp ghê hông nè?
Rồi mấy đứa nhỏ nhao nhao:
- Cô giáo, chữ O không giống quả trứng gà cũng được chứ bộ, mắc gì nó phải giống trứng gà? Chữ O tròn như trái vú sữa chín trong vườn bà Tư kìa.
Đứa khác chen vào:
- Chữ O giống trái dừa, trái dừa cũng tròn mà, heng cô giáo.
Cái háo hức nôn nao của mấy ngày đầu về đây đã tan biến như bong bóng xà phòng. Chỉ sau một tuần nàng về xóm Bàu này, không tivi, không
Internet, không báo, không radio, 7 giờ tối đã lên giường đi ngủ. Đêm nằm nghe tiếng đập nước của những người đi bắt cá khuya càng
khiến nàng không ngủ được. Nàng không thể tưởng tượng được lúc nào đó cái điện thoại di động kia cũng chỉ là cục sắt vô tri. Nhớ những bữa cơm gia đình ngon lành mẹ nấu. Mỗi lần mệt nhọc, được nằm trong chiếc bồn tắm nước ấm. Nàng nhớ chiếc đệm êm ái cùng một lũ gấu bông mềm mại. Rồi nàng nhớ những buổi tối cà phê. Tụi bạn bây giờ chắc vui vẻ lắm...
Ban đầu là nhớ, là buồn vu vơ, dần dần nàng bực dọc với cả mấy đứa nhỏ. Tội nghiệp, tụi chúng lơ ngơ không hiểu.
- Chà, chữ C không giống cái dĩa bể, nó giống mặt trăng đầu tháng hơn, cô giáo...
Sau rồi thấy cô giáo cáu gắt, bọn nhỏ lặng im nhìn nàng.
Tối thằng Tèo sang nhà ông Bảy tìm nàng. Nó nghe tiếng đập muỗi bốp bốp.
- Muỗi bự không cô giáo, trên thành phố không có muỗi phải hông?
Nàng đứng sững nhìn nó.
- Cô giáo tính bỏ xóm Bàu này chứ gì? Tèo biết rồi, trước khi đi thầy cô giáo nào cũng bực dọc. Họ nói lên thành phố rồi xuống lại, rồi họ ở luôn trên trển, trông hoài mà hổng xuống.
Nàng nhìn thằng Tèo, thấy mình có lỗi. Đêm nàng trằn trọc, sao nàng lại bỏ nơi này mà đi. Nàng nhớ mặt anh bí thư trong cuộc họp. Bây giờ nàng công nhận có một chút xíu nào đó anh đúng, rồi nàng lại tự nhủ: từ mai phải quan tâm, gần gũi tụi nhỏ nhiều hơn...
Hôm nay, cả bọn rủ cô giáo làm một vòng quanh xóm Bàu bằng xuồng. Tụi nhỏ có chút xíu mà chèo băng băng. Nàng ngồi im nhìn những cây đước cắm mình trong nước, vươn mãi lên trời đổ bóng xuống dòng nước. Thằng Tèo nhanh nhảu:
- Chà, trong rễ đước ba khía, cá tôm nhiều dữ lắm cô giáo, bắt hoài mà không hết.
Chợt nàng đứng phắt dậy, hét lên, chút xíu rơi tõm xuống nước:
- Rắn, rắn!
Một con rắn dài ngoằng, cuộn tròn trên rễ đước nghe động phóng vụt qua. Tụi nhỏ ôm bụng cười rần rần:
- Rắn nước có chi sợ cô giáo, nó cắn đau có chút xíu à!
Nàng đỏ mặt, dù gì nàng cũng là cô giáo của tụi nó mà la hoảng lên như thế thì còn gì hình tượng của nàng trong mắt tụi nhỏ chứ. Nghe đâu tụi nhỏ tính làm một bữa "cây nhà lá sông" đãi nàng.
Từ xa đã thấy khói mù mịt bốc lên gần mé nước. Mấy đứa nhỏ ngồi chổng mông thổi. Thằng Tèo nhanh miệng:
- Tụi nó nướng trui đó cô, đảm bảo cô thưởng thức món này là hết sảy luôn.
Nàng lui cui bò lên bờ, mấy đứa mặt mũi chèm nhem thấy mà thương.
Một đứa xé miếng thịt vàng ươm, chảy mỡ đưa cho nàng:
- Ăn đi cô giáo, hết sảy luôn.
Nàng đưa lên miệng, miếng thịt thơm phức. Nàng cắn một miếng:
- Giống thịt chim nướng quá.
- Hổng phải đâu cô, thịt chuột đó, chuột đồng hẳn hoi nha.
Nghe tiếng chuột nàng phát hoảng, vội bụm miệng muốn ói, nhìn mấy cây trui cắm thịt vàng ươm nàng muốn xỉu.
oOo
Dù cố gắng cách mấy nàng cũng không thể thích nghi với cuộc sống nơi đây. Ở xóm Bàu này nàng có cảm giác như bị bỏ ở một thế giới khác, tách biệt xa lắc. Không có lấy một chiếc tivi xem thời sự, không Internet, không báo, không đài. Nàng không thể chịu nổi nữa. Thói quen của nàng là lướt web, vào yahoo chát nhăng chát cuội. Thế giới ngoài kia ra làm sao cũng không thể biết. Đôi bàn chân được chăm chút cẩn thận giờ bị nước ăn ngứa ngáy, đau rát. Nàng nhớ lại những cảnh lâu lâu đi spa, làm tóc, tỉa móng. Giờ thì da nàng đen nhẻm, tóc xác xơ... Cái xóm Bàu không có từ gì diễn tả đúng bằng từ nghèo xơ xác. Bữa ăn chủ yếu của họ là món cá kho khô mặn chát. Nhiều khi ngồi ăn nàng nuốt không nổi vì nhớ lại những bữa tiệc xa hoa. Nàng cũng thương tụi nhỏ nhưng làm sao nàng có thể sống được ở nơi đây. Nàng từng được mệnh danh là hoa khôi của khoa, sống ở nơi đây nàng sẽ chôn vùi tuổi thanh xuân và sắc đẹp. Nơi đây không thuộc về nàng.
Ông già Bảy buồn thiu khi nàng nói sẽ rời khỏi xóm Bàu:
- Bây đi hả? Nơi đây có giữ chân được đứa nào đâu. Mà cũng kỳ, cây đước, cây bần nó cắm mình trong sình lầy nó vẫn vươn lên sống tốt, sao bây không ở đây được chớ.
Nói rồi ông già ôm ngực ho sù sụ. Nàng im lặng không nói một lời. Không biết tại sao cái tin nàng sắp rời bỏ xóm Bàu lan nhanh khắp xóm. Mấy đứa con nít mặt chèm nhem khóc um sùm...
- Cô giáo ơi, đừng bỏ xóm Bàu mà cô giáo.
Người lớn thở dài:
- Thôi, bây để cô giáo về thành phố.
Ngày nàng đi ông Bảy cứ ho sù sụ, có lẽ ông bệnh rồi. Nàng ngồi trên xuồng mà vẫn thấy tụi nhỏ chạy theo trên bờ. Mấy đứa lớn chạy trước, mấy đứa nhỏ chạy theo không kịp té lên té xuống, khóc um sùm. Mấy đứa lớn cởi áo lội ra giữa nước ngập ngang cổ, đưa tay vẫy nàng rối rít. Nàng quay mặt đi.
oOo
Nàng đang ở trong căn nhà sang trọng của gia đình mình, đèn điện sáng choang, Internet sẵn sàng, tivi lúc nào cũng to tiếng, chợt thấy mình như một khách trọ, như một kẻ trú chân.
Bạn bè biết nàng về phone rối rít. Nàng đến quán cà phê quen thuộc, tụi bạn đợi sẵn. Bọn nó trố mắt nhìn nàng từ đầu đến chân rồi phán một câu:
- Đẹp dã man!
Nàng ngồi im nghe bọn chúng khoe nhau mái tóc dài mới nối, chiếc áo hàng hiệu đắt tiền mới mua, rồi nàng chợt đứng dậy, bọn bạn trố mắt:
- Làm sao thế?
Nàng đi một mình giữa thành phố lộng lẫy ánh đèn. Trăng non lấp ló sau một tòa nhà cao tầng. Trăng như chữ C, chữ C như cái dĩa bể phải hông cô giáo? Nàng chợt thấy trống rỗng. Nơi đây là thành phố của nàng, cuộc sống của nàng, sao bây giờ nó lại xa lạ và nàng giống khách bộ hành lỡ chuyến đành ghé tạm. Nàng cứ đi loanh quanh khắp phố, rồi chân nàng dừng lại ở một cửa hàng quần áo. Những gương mặt đen nhẻm, đôi mắt sáng và những chiếc áo ngả màu cháo lòng vụt hiện trong đầu nàng. Tự dưng nước mắt nàng ứa ra, nàng ghé vào lựa những chiếc áo trắng tinh gói ghém kỹ...
Nàng ngồi trên chuyến xe đầu tiên rời thành phố. Xe chạy như bay qua các con đường. Chuyến xe đưa nàng về với tụi nhỏ đang lui cui ở mé nước xóm Bàu đợi nàng về...
NGUYỄN THỊ NHƯ HIỀN
